20-07-09

Recensie: De eerste mens op de Maan, door Rod Pyle

Apollo_11_1e_voetafdrukrecensent: Peter Motte

onder auspiciën van De voormalige Tijdlijn en Vertaalbureau Motte

Zowat 40 jaar geleden, op 20 juli 1969 (volgens de Europese tijdrekening), landde de eerste mens op de Maan. Een gebeurtenis die mag worden herdacht, en nu verschijnen er dan ook boeken en dvd's, en wordt er extra aandacht aan besteed door websites, kranten, tijdschriften, en radio- en tv-zenders.

Een van de boeken is "De eerste mens op de Maan" door Rod Pyle.De titel is misleidend: het wekt de indruk dat het een biografie van Neil Armstrong is, maar uiteindelijk handelen maar acht pagina's van de 60 over de eerste maanvlucht! Stomme titel, vooral omdat de veel bredere stof van het boek meer mensen zal aantrekken. De oorspronkelijke titel was "Missions to the Moon". Er heeft dus iemand een slechte beslissing genomen.

Het boek zelfs is prachtig uitgevoerd: in kleur, met foto's en tekeningen, met tamelijk beknopte en to-the-point-hoofdstukken over de verschillende etappen naar de Maan, op de Maan, en de periode na de vluchten van de Apollo - want ook de latere gebeurtenissen en de voorbereidingen voor de nieuwe bemande maanreizen komen aan bod.

Het geheel werd uitgebreid met geslaagde reproducties van oorspronkelijke documenten, zoals een weergave van de handgeschreven notities van vluchtleiders tijdens de rampzalige vlucht van Apollo 13, toen er een explosie aan boord was. De uitgave toont documenten die zelden en soms zelfs nooit eerder openbaar werden verspreid, en dat is dan ook het sterkste punt ervan.

Ze bevat zelfs een reproductie van een brief waarin wordt gesteld dat volgens getuigenissen Wernher von Braun een gevaarlijke nazi was.Von Braun was de man die aan de wieg stond van de Saturnus V, de meer dan honderd meter hoge raket waarmee de Apollo-capsule met drie bemanningsleden naar de Maan werd gelanceerd. Von Braun had ook andere Amerikaanse raketten ontworpen, die bijna allemaal afgeleid waren van de V2.

Het boek stelt dat de V2 Von Brauns tweede V-ontwerp was, en de eerste de V1: een met een straalmotor aangedreven onbemand vliegtuigje dat een springlading over grote afstand kon vervoeren, en dat dan ook deed: gedurende de Tweede Wereldoorlog in opdracht van Adolf Hitler. Maar Von Braun heeft de V1 niet ontworpen.

De V2 was een echte raket. Hij kon ook verder vliegen en een zwaardere lading vervoeren. Er stierven 7200 mensen bij de explosies die de V2's bij inslagen veroorzaakten. Er stierven trouwens minstens 20.000 mensen bij de bouw ervan! Allemaal slaven, Joden, Polen en andere gevangen, die door de SS en andere afdelingen van het Nazi-rijk tot de dood werden afgebeuld om de onderaardse fabrieken, opslagruimten, laboratoria, verblijven en controlekamers te bouwen waarin de V1's en V2's werden geboren. Von Braun was lid van de SS.

Omwille van zijn oorlogsverleden wilden de Amerikanen aanvankelijk Von Braun niet inzetten in de ruimtewedloop. Het was pas toen de Russen te veel voorsprong dreigden te krijgen, dat Von Braun en andere Duitse raketgeleerden aan het werk werden gezet.

Raketten werden tijdens WOII en daarna ontwikkeld om bommen over grote afstand te transporteren. De V1 en V2 zijn de voorouders van de huidige kruisraketten en ICBM's. Al op het einde van de jaren 40 was de bedoeling om transportmiddelen te ontwikkelen waarmee over grote afstanden atoombommen konden worden vervoerd.

Daardoor ontstonden langeafstandsbommenwerpers en stealthbommnwerpers, maar raketten hadden enkele voordelen: om te beginnen was je niet in de buurt als dat ding op zijn doel explodeerde. Ten tweede konden ze veel sneller vliegen en waren ze daardoor moeilijker te onderscheppen. Dat je er geen piloot voor nodig had, leverde ook enkele voordelen op: je kon geen tekort aan piloten hebben, en niemand hoefde na het einde van de missie terug te keren. Doordat er geen piloot was, kon je die tuigen ook lichter houden.

Een van de nadelen was dat niemand aan boord de koers kon controleren, dus moest je meer op automatische systemen mogen vertrouwen.

Vandaar het grote belang van de ruimterace: er werden automatische vluchtleidingssystemen en raketten ontwikkeld die voldoende gewicht precies tot op de juiste plek konden brengen.

De inspanningen van Von Braun voor die wapens begon al voor de Tweede Wereldoorlog. Eerst werd hij lid van de nazi-partij, en daarna zelfs van de SS. In dit boek, "De eerste mens op de Maan" van Rod Pyle, wordt er wel een beetje gemakkelijk over dat aspect van Von Braun heen gefietst. Nogal wat Duitsers zegden na WOII dat ze niet wisten wat er in de concentratiekampen gebeurde, en nogal wat Duitsers zullen daarin gelijk hebben gehad. Je kwam tenslotte niet om de vijf kilometer zo'n kamp tegen.

Maar dat Von Braun van niets wist, kan niet. Hij zat er met zijn neus bovenop. Er zijn 20.000 mensen gestorven door het werk om zijn raketten te bouwen. En hij zou niets hebben gemerkt? Dat lijkt me sterk.

Al in de jaren zestig werd Von Brauns rol als SS-officier geminimaliseerd, want dat pastte niet in de propagandaslag die de race naar de Maan was. "De eerste mens op de Maan" neemt die houding gewoon over.

De eerste mens op de Maan, Rod Pyle, 2009, Utrecht, Kosmos Uitgevers bv, oorspronkelijk: "Missions to the Moon", vertaling: Jos Oomens, geïllustreerd in kleur met reproducties van historische documenten als bijlagen, index, bronvermelding van bijlagen en illustraties, en vertaling van de bijgevoegde reproductie van een Russische krantenknipsel, gebonden, oblong, geleved in een casettet met kleurenopdrukken, afmetingen boek: 26,5 x 31 x 3,2 cm, 60 p's, afmetingen casette: 28 x 31 x 3,5; ISBN 978-90-215-4254-6.
Prijs: 39,95 euro

19-07-09

Recensie: Alle hens aan dek, door Bette Westera (tekst) en Barbara de Wolf (tekeningen) samen met Frank Groothof (luisterboek)

alle hens aan dekrecensent: Peter Motte

onder auspiciën van De voormalige Tijdlijn en Vertaalbureau Motte

Deze keer eens geen stripboek, maar iets voor de kleintjes.

"Alle hens aan dek" is eigenlijk een luisterboek waar een gedrukte tekst wordt bijgegeven, in plaats van een boek waar ook nog cd's worden bijgegeven.

Frank Groothof kan de tekst van auteur Bette Westera levendig voordragen, en het is dan ook duidelijk dat het boek bedoeld is om te worden voorgedragen, en niet om te worden gelezen.

Beginnende lezertjes kunnen de cd opzetten, er het boek bij pakken, en de tekst in het boek meevolgen terwijl ze wordt opgelezen. Hun leesvermogen zal er zeker door toenemen.

Mijn bezwaar het boek zelf is dat de tekst misschien wat té eenvoudig is gehouden.

Om het boek vlot leesbaar te houden voor de jongste lezers, werden ingewikkelde zinnen en moeilijke woordenschat vermeden.

Op zich is dat wel een goed idee, maar sommige ideeën vragen nu eenmaal wat moeilijker zinnen met bijstellingen of bijzinnen.

Als er te veel wordt gesteund op enkelvoudige zinnen met eenvoudige substantiefgroepen, kan dat evengoed moeilijk leesbaar worden als een tekst met ingewikkelde, lange zinnen. Het verhaal loopt dan immers niet zo goed van de ene zin in de andere door. De flux wordt gehinderd.

Bijvoorbeeld:
Het laddertje wiebelt.
De vloer ook.
De hele kooi wiebelt.
(p. 28).

Is dat echt zo veel gemakkelijker dan:
Het laddertje en de vloer wiebelen.
De hele kooi wiebelt.

En is die variant nu echt te verkiezen boven:
Het laddertje en de vloer wiebelen.
De hele kooi rammelt.

Ik heb dus echt wel mijn twijfels over de rigoreuze manier waarop enkele teksttheorieën hier werden doorgevoerd.

De eenvoudigste variant offert vlotte leesbaarheid op aan eenvoudige zinnetjes, en gooit daardoor een soepel ritme aan de kant voor een hortend staccato.

Dat is niet alleen eufonisch soms een probleem, maar uit onderzoek blijkt dat eenvoudige zinnen niet altijd leiden tot een gemakkelijk begrijpelijke tekst.

Onder andere voor het beroeps- en technisch onderwijs werd gekozen voor handboeken in eenvoudiger Nederlands, en achteraf bleken de leerlingen daar meer moeite mee te hebben dan met de ingewikkelder taal van de oudere handboeken.

Nogal wiedes: alle expliciete relatieaanduidende woorden, in het bijzonder voegwoorden zoals "want", "daardoor" en dergelijke, werden immers geschrapt.

Je hoeft geen genie te zijn om te weten dat zoiets problemen oplevert, maar spijtig genoeg zijn er tegenwoordig nogal wat redacteurs die de theorie slaafs navolgen.

Ook deze uitgave voor beginnende lezers zou daar wel eens problemen mee kunnen hebben.

Maar laat dat de pret niet drukken: als luisterboek voldoet de uitgave uitstekend, en de geïllustreerde, gedrukte tekst biedt beginnende lezertjes de kans om hun leesvaardigheid te verscherpen.



"Alle hens aan dek", tekst: Bette Westera, tekeningen: Barbara de Wolf, luisterboek: Frank Groothof, 2009, Uitgeverij De Fontein, gebonden, geïllustreerd, met 2 cd's met luisterboek, 25 x 17,7 x 1,5 cm, 96 p's, ISBN 978-90-261-21-6116
Prijs: 15,95 euro

11:15 Gepost door De stripliefhebber in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: literatuur, recensie, jeugdliteratuur, alle hens aan dek, bette westera, barbara de wolf, frank groothof, de fontein | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |

16-07-09

Tevreden klant.

Na een vertaalopdracht die ik uitvoerde voor Kelly Services, zei de opdrachtgever:
"Many thanks for a professional job." (Peter Downhill, Kelly Services Ltd)
Nog een opsteker voor mijn vertaalwerk, dus.
Hier zie je er meer..
Wel even naar beneden scrollen.

16:53 Gepost door De stripliefhebber in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: vertalen, vertaler, vertalingen, vertaalbureau, vertaalopdracht | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |

18-05-09

Lachen met "CAT" (2)

Tegenwoordig kun je on line een bekende zoekmachine automatisch laten vertalen.

We probeerde het met onderstaande Nederlandse tekst:

- Momenteel staat de vertaling op hold.
- Dat betekent dus eigenlijk dat we met de leveringsdatum van 25 mei geen rekening meer moeten houden?
- Nee.
- Betekent dat dat het niet waar is dat we er geen rekening mee moeten houden, of betekent het dat we er wel nog rekening mee moeten houden?
- Gelieve er geen rekening meer mee te houden tot nader bericht.

We kregen deze Engelse tekst terug:

- Currently, the translation on hold.
- That means that we with the delivery date of May 25 no longer need to keep?
- No.
- Does that mean it is not true that we have not had to reckon with, or does it mean that we still had to reckon with?
- Please, do not take more into account until further notice.

Daarna hebben we die Engelse tekst voor de grap nog eens terugvertaald naar het Nederlands.

- Momenteel is de vertaling in de wachtstand.
- Dat betekent dat we met de levering van 25 mei niet meer hoeven te houden?
- No.
- Betekent dat dat het is niet waar dat we niet moesten rekening houden met, of betekent het dat we nog moesten rekening houden met?
- Alsjeblieft, geen rekening meer gehouden tot nader order.

16:49 Gepost door De stripliefhebber in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: automatisch vertalen, cat, computer aided translation, vertaaltools | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |

28-03-09

Recensie: Mijn derde Van Dale samenleeswoordenboek

vd samenleeswoordenboekrecensent: Peter Motte

onder auspiciën van De voormalige Tijdlijn en Vertaalbureau Motte

Van Dale Lexicografie voegde een boek toe aan zijn reeks woordenboeken voor jongere lezers.

Mijn derde Van Dale samenleeswoordenboek richt zich op kinderen vanaf zes jaar, de vroegste lezertjes dus. Of mama dan altijd nodig is om samen met de jonge leerling te lezen, hangt daardoor sterk af van de leesvaardigheid van het kind. Als de kleine pas in de eerste weken van het lager onderwijs zit, zal hij duidelijk nog heel wat hulp van zijn samenleesouders nodig hebben, maar aan mijn zesjarig neefje heb ik gemerkt, dat de rollen misschien al na een half jaar mogen worden omgedraaid. En dan zal voor de kinderen pas het echte plezier met het boek beginnen.

Het is mooi maar vooral overvloedig geïllustreerd. Dat schiet lekker op bij het lezen, wat ongeduldige lezertjes kan sussen (en ongeduldige voorlezers :-).

De woorden worden verklaard door de tekeningen, het verhaaltje dat errond wordt opgebouwd, en de betekenisverklaringen onderaan de pagina's.

De gekozen woorden zijn gebaseerd op frequentielijsten, die uitzochten welke woorden kinderen van de doelgroep kennen, of zouden moeten kennen. In totaal bevat het boek duizend woordbetekenissen, maar er zijn minder dan duizend trefwoorden. Het idee van Van Dale Lexicografie was om woorden op te nemen die meer dan één betekenis hebben. Vanaf zes jaar kunnen kinderen immers omgaan met woorden die afhankelijk van de situatie een andere betekenis kunnen hebben. Om de zaken niet té moeilijk te maken, werd wel besloten om zich te richten op de betekenissen die sterk van elkaar verschillen.

Met de indexen wordt de bruikbaarheid van het boek verhoogd: er is een alfabetische trefwoordenlijst, een lijst met betekenisverwante woorden, een thematische trefwoordenlijst en tenslotte een overzicht volgens de hoofdpersonen die in de verhaaltjes optreden.

Er is één minpunt aan het boek. De samenstellers vonden het nodig te wijzen op het bestaan van verschillen tussen Belgisch en Nederlands Nederlands, maar het lijkt mij tamelijk overbodig om zesjarigen daarmee al lastig te vallen. Bovendien is het bekend dat Nederlanders nogal eens moeite hebben om te weten wat we in België als dialect beschouwen. Gelukkig is in dit boek slechts drie keer het onderwerp Belgisch Nederlands aangeroerd, want drie keer hebben ze dialect gepromoveerd tot standaardtaal. De Nederlandse lexicografen moeten zich eens minder laten beïnvloeden door de meningen van zogenaamde Vlaamse zogenaamde experts*, die in de meeste gevallen alleen maar hun eigen intellectuele onmacht om Standaardnederlands te leren, willen wegmoffelen.

Tenslotte moet men er ook rekening mee houden dat expliciet vermelden dat er taalverschillen bestaan tussen Vlaams (en wat is "Vlaams"? ) en Nederlands Nederlands in een boek voor vanaf zes jaar, verschillen cultiveert die helemaal niet gecultiveerd hoeven te worden. Eigenlijk versterkt die aanpak de intellectuele onmogelijkheid om Standaardnederlands te leren.

Het steunt ook te veel op het idee dat het voor de kinderen "te moeilijk" is, maar kinderen leren gewoon de taal die hun wordt aangereikt. Schotel hen de standaardtaal voor, en ze leren de standaardtaal. Schotel hen dialect voor, en ze leren dialect. Ook daardoor is de behandeling van Belgisch en Nederlands Nederlands in een boek zoals Mijn derde Van Dale samenleeswoordenboek een overbodige complicatie. Zoiets wordt op de duur een selffulfilling prophecy.

Verder niets dan lof over de uitgave. Spijtig dat de samenstellers niet hadden beseft dat er een verschil is tussen het opnemen van taalvarianten in een echt woordenboek, en het vermelden ervan in een boek zoals Mijn derde Van Dale samenleeswoordenboek, dat in de eerste plaats als taalleerboek werkt.


* Ik schrijf opzettelijk "zogenaamde Vlaamse zogenaamde experts", omdat er veel meer aan vastzit dan velen beseffen, maar daar kan ik hier niet verder op ingaan.


Mijn derde Van Dale samenleeswoordenboek, Betty Sluyzer en Martine Letterie en Paula Gerritsen, 2009, Utrecht/Antwerpen, Van Dale Lexicografie, geïllustreerd, vierkleurendruk, gebonden, 25,5 x 23,5 x 4,5 cm, 175 p's, ISBN 978-906648-098-8.
Prijs: 22,95 euro

11:02 Gepost door De stripliefhebber in Algemeen | Permalink | Commentaren (2) | Tags: taal, taalkunde, woordenboek, van dale, mijn derde van dale samenleeswoordenboek | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |

01-02-09

Bleach 3: memories in the rain

bleach03Beter laat dan nooit, zal ik maar zeggen...

Bleach 3 ligt al sinds november 2009 in de winkel, maar ik kwam er nog niet toe om het hier te vermelden.

Afbeelding gepubliceerd met toestemming en copyrighted BLEACH © 2001 BY TITE KUBO / SHUEISHA INC.

14:15 Gepost door De stripliefhebber in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) | Tags: manga, strip, stripverhaal, bleach, tite kubo, shinigami | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |

01-06-08

Agenda: Stripbeurs Kalmthout

Stripbeurs Kalmthout op 15 juni 2008

Nog geen webstek bekend.

15:15 Gepost door De stripliefhebber in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |