05-05-07

Rork - Doorgangen

Rork doorgangenIn "Rork - Doorgangen" laat Andreas veel meer van zijn kunsten zien. Het vorige album opent grafisch erg traditioneel. Vergelijk de tekeningen van "Een eeuw voor een huis" maar eens met wat hij in "Doorgangen" neerzette, zelfs met wat hij al in de laatste verhalen van "Fragmenten" presteerde: dat eerste verhaal volgt een zeer klassieke realistische school. De efficiënte eenvoud duikt pas op in "Low Valley", meer in het bijzonder in... het kapsel van Rork! Tot in het voorafgaande verhaal was dat gedetailleerder, zij al beperkt.

Een grafisch keerpunt aanduiden is moeilijk doordat de stijl geleidelijk evolueert, maar "Low Valley" verzamelt veel kenmerken van Andreas' werk. De jas van Rork is al meer een zwarte vlek geworden, met uitzondering van de gouden manchetknopen, maar de jurk van Deliah Darkthorn vertoont nog altijd veel plooien. Een oude kunstgeschiedenisleraar vertelde me eens dat je aan de behandeling van stof het vakmanschap van een kunstenaar kunt herkennen. Andreas gebruikt ook nog altijd veel arceringen, vooral van de rotsen.

Maar in "Low Valley" gebeurt meer. De plaatindeling wordt experimenteler. Oké: in "De vlek" breekt de vlek op de laatste pagina buiten de randen van een vakje, maar dat is op zich niets bijzonders. Ook de vroegere platen wijken af van het strenge stramien met een regelmatige plaatindeling, maar Andreas neemt nog geen enkel risico, en gebruikt vlakindelingen die al tientallen jaren oud zijn.

Plaat 2 van "Low Valley" (2 IV van "Fragmenten") toont echter al hoe Andreas het aandurft om gewoon een deel van de pagina... blanco te laten! Hij roteert de oriëntatie van de vakjes om de expressie te ondersteunen: als Rork naar Deliah loopt, voert hij een horizontale beweging uit, en zijn de vakjes horizontaal georiënteerd. Op het moment dat hij valt, kantelen de vakjes bruusk 90° naar een verticale stand. Niet alleen past dat bij de verticaliteit van de valbeweging, maar bovendien accentueert het het plotse van die val. De ogen van de lezer vallen samen met Rork. En daar zien we voor de eerste keer de echte kunstenaar aan het werk, die Andreas is.

"Low Valley" toont meer kenmerken van de latere Andreas. De voorafgaande verhalen doen de plaatindeling wel passen bij de actie, maar de plaat is niet in zijn geheel opgezet. In "Low Valley" krijgen we echter al een prachtige openingspagina: een horizontaal vak in de bovenste helft, die gedragen wordt door een in verticale stroken verdeelde onderste helft. In het hele verhaal heeft Andreas elk vakje een plaats gegeven in de hele plaat, zoals hij dat nog nooit eerder heeft gedaan. En voor zover ik weet had nog geen enkele striptekenaar voor hem ooit op zo'n manier een regelmatige plaatindeling gebruikt, die orde schept in het verhaalverloop en in de tekeningen, en die tegelijk op het gepast moment de goede accenten legt. In vergelijking met wat vooraf ging, is "Low Valley" als de uitvinding door Petrarca van het sonnet in de dichtkunst.

Een ander element is, dat Andreas in dit verhaal voor de eerste keer pauzes inlast. Daarvoor was het een aaneenschakeling van acties: ofwel beweging, ofwel dialoog. Maar in "Low Valley" kan hij Rork doen stoppen en laten kijken of nadenken. Een mooi voorbeeld zien we in de onderste strook van plaat 6 IV: op het eerste plaatje denkt Rork na, en op het tweede denkt hij "WEG!". De pauze die Andreas inlast versterkt juist de impact van Rorks plotse en ferme beslissing.

Andreas varieert zelfs in het soort pauzes. Het laatste plaatje van het verhaal vormt een prachtig contrapunt met wat voorafging: het straalt, ondanks de dialoog, rust uit in vergelijking met de spanning van wat voorafging. Andreas doet dat niet alleen door het laatste vakje over de hele hoogte van de plaat rechtop te zetten. De vorm van het vakje begrenst daardoor het verhaal, het functioneert op dezelfde manier als een volle lijn onderaan een bladzijde. Maar de rust tekent hij ook door de boom in het plaatje. Daardoor zie je de natuur weer na de tocht door de barre grot. Bomen stralen rust uit door hun onverzettelijkheid en onbeweeglijkheid.

Maar hier stopt het niet. In "Low Valley" zien we Andreas ook voor de eerste keer zijn monochromisme toepassen. Op de eerste zes platen van het verhaal ontstaat dat monochromisme nog uit de eenvormige kleuren van de omgeving, maar op de laatste pagina krijgt het zelfs symbolische waarde.

Als er een breuk is tussen de traditionele, realistische tekenstijl en de experimentele aanpak van Andreas, dan vinden we die in "Low Valley". En in de andere verhalen van het album wordt dat alleen maar sterker.

En ja, je hebt gelijk: bovenstaande gaat over "Fragmenten", en niet over "Doorgangen". Dat heb je dus nog te goed.

11:26 Gepost door De stripliefhebber in Vrije tijd | Permalink | Commentaren (4) | Tags: literatuur, fantasy, stripverhaal, rork, strips, andreas | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print | Pin it! | | |

Commentaren

Diep! Wat een goed artikel. Dat had ik in die verhalen van Andreas nog niet gemerkt. Ik heb er het album naastgelegd, en het klopt allemaal.

Gepost door: Jef | 06-05-07

Het is geen bespreking van Doorgangen, maar van Fragmenten.

Gepost door: Alex | 07-05-07

Fout En er staat een fout in de bespreking.

Gepost door: Alex | 07-05-07

Welke fout? Wat bedoel je precies? Ik zie wel twee keer een vervoegd werkwoord na elkaar: "staat breekt". Dat moet ik even aanpassen.

Gepost door: Peter | 07-05-07

De commentaren zijn gesloten.